ท่าเรือยุโรป สนามรบกับเครือข่ายยาเสพติดข้ามชาติ
ท่าเรือยุโรปกำลังกลายเป็นสมรภูมิสำคัญของเครือข่ายยาเสพติดข้ามชาติ โดยเฉพาะท่าเรือขนาดใหญ่ เช่น แอนต์เวิร์ป ในเบลเยียม, โรตเทอร์ดัม ในเนเธอร์แลนด์ และฮัมบูร์ก ในเยอรมนี ซึ่งถูกใช้เป็น “ประตูใหญ่” สำหรับลำเลียงโคเคนและยาเสพติดชนิดอื่นเข้าสู่ทวีป
รายงานจาก European Union Drugs Agency (EUDA) ระบุว่าในปี 2023 ยุโรปสามารถยึดโคเคนได้มากถึง 419 ตัน โดยกว่า 70% มาจากการตรวจพบในท่าเรือหลักเหล่านี้ เพียงท่าเรือแอนต์เวิร์ปแห่งเดียวก็สามารถยึดโคเคนได้สูงถึง 121 ตัน จนถูกยอมรับว่าเป็นศูนย์กลางการลักลอบโคเคนที่ใหญ่ที่สุดในยุโรป
กลุ่มอาชญากรรมที่อยู่เบื้องหลังมักใช้วิธีการซับซ้อน เช่น การซ่อนยาเสพติดในตู้คอนเทนเนอร์ที่มีเอกสารขนส่งถูกต้อง ใช้บริษัทบังหน้า หรืออาศัยความร่วมมือจากบุคลากรภายในท่าเรือเพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ อีกทั้งระบบสแกนคอนเทนเนอร์เองสามารถตรวจสอบได้เพียงส่วนน้อยของจำนวนตู้ทั้งหมด จึงเปิดช่องให้อาชญากรแทรกซึมได้ง่ายขึ้น
ความท้าทายของท่าเรือยุโรป
ปัญหาการลักลอบขนส่งสินค้าผิดกฎหมายผ่านท่าเรือไม่ได้จำกัดอยู่ที่เบลเยียมเท่านั้น ฮัมบูร์กในเยอรมนีก็เผชิญกับสถานการณ์ไม่ต่างกัน โดยมีการยึดโคเคนเพิ่มขึ้นถึง 750% ในช่วงห้าปีที่ผ่านมา และพบรายงานการทุจริตและการรับสินบนในหมู่เจ้าหน้าที่รัฐและผู้เกี่ยวข้อง ปัญหาเหล่านี้ยิ่งทำให้การบังคับใช้กฎหมายซับซ้อนเพราะต้องต่อสู้กับทั้งขบวนการค้ายาและต้องเผชิญหน้ากับโครงสร้างอำนาจและอิทธิพลที่ฝังรากลึกในระบบเศรษฐกิจและสังคมของท่าเรือ
การตอบสนองของสหภาพยุโรป
เพื่อรับมือกับความท้าทายนี้ สหภาพยุโรปได้จัดตั้งหน่วยงานและโครงการความร่วมมือ เช่น Maritime Analysis and Operations Centre – Narcotics (MAOC-N) ที่ก่อตั้งขึ้นในปี 2007 เพื่อรวบรวมข่าวกรอง การเฝ้าระวัง และปฏิบัติการสกัดกั้นยาเสพติดทางทะเล จนสามารถยึดโคเคนและกัญชารวมหลายร้อยตันในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ตาม ปัญหาการทุจริตในท่าเรือยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญ และนี่คือที่มาของโครงการ POSEIDON ซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก EU Internal Security Fund โดยมีเป้าหมายสำคัญเพื่อลดการคอร์รัปชันและการแทรกซึมขององค์กรอาชญากรรมในท่าเรือยุโรป ผ่านการวิเคราะห์ช่องโหว่ การแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดี และการพัฒนาเครื่องมือประเมินความเสี่ยงที่สามารถใช้ร่วมกันระหว่างท่าเรือ
โครงการ POSEIDON: เกราะป้องกันเชิงระบบ
ผลจากโครงการ POSEIDON คือการสร้าง POSEIDON Dashboard แพลตฟอร์มที่รวบรวมมาตรการที่มีประสิทธิภาพจากท่าเรือสำคัญ เช่น แอนต์เวิร์ป โรตเทอร์ดัม และฮัมบูร์ก เพื่อเป็นต้นแบบให้ท่าเรืออื่น ๆ นำไปปรับใช้ นอกจากนี้ยังมีการประชุมร่วมกันของคณะกรรมการ Port Security Steering Committee ที่ช่วยสร้างมาตรฐานความร่วมมือด้านความปลอดภัย การสืบสวนทางการเงิน และการประสานข้อมูลระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยโครงการนี้ยังสอดคล้องกับนโยบาย Roadmap ของสหภาพยุโรปที่มุ่งให้ทุกท่าเรือทำงานเชิงรุกต่อขบวนการค้ายา ทั้งในด้านการสกัดกั้น การทำลายเครือข่าย และการปิดช่องทางคอร์รัปชันภายใน
บทเรียนระดับโลก
สถานการณ์ในท่าเรือยุโรปสะท้อนด้านลบของโลกาภิวัตน์ที่ทำให้ตลาดยาเสพติดเชื่อมโยงจากอีกซีกโลกสู่ยุโรปได้อย่างรวดเร็ว และแม้จะมีความท้าทายมากมาย แต่ความร่วมมือข้ามชาติและการดำเนินการอย่างเป็นระบบ เช่นในโครงการ POSEIDON กำลังวางรากฐานสำคัญเพื่อพลิกสถานการณ์นี้ หากการบังคับใช้กฎหมายสามารถเดินควบคู่กับการปฏิรูประบบตรวจสอบและป้องกันการทุจริตในท่าเรือได้ ก็มีโอกาสที่จะทำให้ “ประตูใหญ่” ของยาเสพติดกลายเป็นด่านป้องกันที่แข็งแกร่งของยุโรปในอนาคต
สิ่งที่ทำให้ POSEIDON แตกต่างคือแนวทางที่มุ่ง “จับให้ถูกจุด” ไม่ใช่เพียง “จับให้มากขึ้น” โดยการปิดช่องโหว่ของระบบตั้งแต่ต้นทาง เพราะการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ แต่การรู้เท่าทันและสร้างกลไกป้องกันล่วงหน้าคือชัยชนะที่แท้จริง
และเพราะอาชญากรรมข้ามชาติไม่รู้จักพรมแดน หากท่าเรือยุโรปยังไม่ปลอดภัย ตลาดปลายทางทั่วโลกรวมถึงเอเชียและประเทศไทยก็ย่อมเผชิญความเสี่ยงเช่นเดียวกัน การเรียนรู้จากบทเรียนของ POSEIDON จึงเป็นก้าวสำคัญในการสร้างระบบโลจิสติกส์ที่ ปลอดภัย โปร่งใส และไม่เปิดช่องให้เครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติ
รายการอ้างอิง
Consultancy.eu. (2025). Drug-related corruption and crime plague European seaports. https://www.consultancy.eu/news/12244/drug-related-corruption-and-crime-plague-european-seaports?utm_source=chatgpt.com
OCCRP. (2025). Crime Gangs Exploit EU Ports to Smuggle Record Drug Loads. https://www.occrp.org/en/news/crime-gangs-exploit-eu-ports-to-smuggle-record-drug-loads#:~:text=Over%201%2C800%20tonnes%20of%20drugs,%2C%20customs%2C%20and%20law%20enforcement.
