ศูนย์ฉ้อโกงในกัมพูชาดึงแรงงานเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ตอบรับประกาศรับสมัครงานออนไลน์เข้าไป แล้วบังคับให้ก่อเหตุฉ้อโกงแบบ pig butchering งานวิจัยด้านการฉ้อโกงผ่านเทคโนโลยีกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มประเทศซีกโลกเหนือ การศึกษานี้ตรวจสอบแรงงานเวียดนามที่ถูกบังคับให้ฉ้อโกง (SFVL) ซึ่งถูกใช้ประโยชน์โดยเครือข่ายอาชญากรรมไซเบอร์ของจีน (CCEC) โดยผสมการวิเคราะห์เนื้อหาจากคดีในเวียดนาม 10 คดี ระหว่างปี 2018 ถึง 2023 เข้ากับการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ตำรวจ 12 นาย บทคัดย่อของบทความระบุว่าพบเครือข่ายที่มีโครงสร้างหลายชั้นภายในขบวนการฉ้อโกงหนึ่งขบวน โดยมีบุคคลชาวจีนนำผู้สมรู้ร่วมคิดชาวเวียดนามและชาติอื่น รวมถึงความซ้อนทับที่ซับซ้อนระหว่างเหยื่อกับผู้กระทำผิด แม้มีเพียงหนึ่งคดีที่ยืนยันความซ้อนทับดังกล่าวได้อย่างชัดเจน

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

- ระบุรูปแบบของอาชญากรรมจากการถูกบังคับให้ฉ้อโกงในเวียดนาม รวมถึงลักษณะของผู้กระทำผิดและเหยื่อ

- ตรวจสอบจุดเชื่อมระหว่างอาชญากรรมไซเบอร์กับการค้ามนุษย์ในเวียดนาม ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการระบาดใหญ่

- อธิบายว่าเครือข่ายอาชญากรรมไซเบอร์ของจีน (CCEC) ดำเนินการใช้ประโยชน์จากแรงงานเวียดนามที่ถูกบังคับให้ฉ้อโกง (SFVL) อย่างไร

- วิเคราะห์ความซ้อนทับระหว่างเหยื่อกับผู้กระทำผิดจากมุมมองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

วิธีการศึกษา

- ใช้การออกแบบเชิงคุณภาพแบบผสม คือการวิเคราะห์เนื้อหาจากคดีในเวียดนาม 10 คดี ระหว่างปี 2018 ถึง 2023 ร่วมกับการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย

- คัดเลือกคดีผ่านการแนะนำต่อแบบก้อนหิมะและเกณฑ์ตามพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ ผู้เขียนระบุว่าชุดคดีที่เลือกไม่ใช่ตัวแทนของประชากรทั้งหมด

- สัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ 12 นาย ยศตั้งแต่ร้อยเอกถึงพันโท มีประสบการณ์ในหน้าที่เฉลี่ย 8 ปี ดำเนินการเป็นภาษาเวียดนาม รายละ 35 ถึง 55 นาที

- ได้รับการรับรองด้านจริยธรรมจากคณะกรรมการพิจารณาจริยธรรมของ United States Institute of Peace ลงวันที่ 23 กรกฎาคม 2023

ข้อค้นพบสำคัญ

- คำพิพากษาและรายงานของตำรวจระบุตัวผู้กระทำผิดชาวเวียดนามได้ 49 รายใน 10 คดี ถูกดำเนินคดีฐานค้ามนุษย์ ค้ามนุษย์ที่อายุต่ำกว่า 16 ปี การจัดหาหรือเป็นนายหน้าให้เดินทางออกนอกประเทศโดยผิดกฎหมาย หรือกรรโชกทรัพย์ ไม่มีหลักฐานยืนยันว่าผู้ใดเป็นสมาชิกของกลุ่ม CCEC

- ความซ้อนทับระหว่างเหยื่อกับผู้กระทำผิดได้รับการยืนยันชัดเจนเพียงหนึ่งคดี แม้ผู้ให้สัมภาษณ์เกือบทุกรายจะรับรู้ถึงแนวโน้มนี้ และคดีอื่นสะท้อนการอยู่ร่วมกันอย่างพร่าเลือนระหว่างอดีตเหยื่อกับผู้กระทำผิดในปัจจุบัน

- ทั้ง 10 คดีมีการหลอกลวง การบังคับ ประกาศรับสมัครงาน การชักชวนผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ค่าคอมมิชชันสำหรับผู้จัดหา และการข้ามพรมแดนโดยผิดกฎหมาย โดย Zalo และ Facebook เป็นช่องทางหลัก ส่วน Weibo ใช้กับผู้ที่สื่อสารภาษาจีน มีการผูกมัดด้วยหนี้ปรากฏใน 7 คดี

- ผู้เขียนจำลองเครือข่าย CCEC เป็น 6 ระดับ ตั้งแต่หัวหน้าใหญ่ลงมาถึงระดับ soldiers ซึ่งก็คือตัวเหยื่อ แต่ไม่สามารถยืนยันระดับบนสุดได้ คดีตัวอย่าง (จังหวัดสวายเรียง กัมพูชา ระหว่างมีนาคม 2022 ถึงมกราคม 2023) ชักชวนชาวเวียดนามเข้าไปเกือบ 100 คน นับเหยื่อได้กว่า 1,000 ราย และสร้างรายได้กว่า 67,000 ล้านด่ง (ราว 3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

- ข้อมูลของการศึกษาไม่ปรากฏผู้กระทำผิดชาวจีนที่ถูกดำเนินคดีตามประมวลกฎหมายอาญาเวียดนามในช่วงเวลาที่ศึกษา อีกทั้งเวียดนามบันทึกผู้กระทำผิดต่างชาติเพียงว่าเป็น "คนต่างชาติ" ซึ่งจำกัดการเก็บข้อมูล

ข้อเสนอแนะ

- วิจัยจุดเชื่อมสามประการ ได้แก่ ผู้กระทำผิดกับเหยื่อ การค้ามนุษย์กับอาชญากรรมจากการถูกบังคับให้ฉ้อโกง และเทคโนโลยีกับอาชญากรรม

- ใช้การวิเคราะห์บทอาชญากรรม (crime script analysis) และเทคนิคการป้องกันอาชญากรรม 25 ประการ เพื่อระบุมาตรการแทรกแซง

- สร้างฐานข้อมูลระดับภูมิภาคที่ใหญ่ขึ้น โดยเฉพาะร่วมกับกัมพูชาและจีน ก่อนจะจำแนกว่าเครือข่าย CCEC เป็นแบบหลวม แบบลำดับชั้น หรือแบบปรับตัวได้

- แก้ไขอุปสรรคที่ระบุไว้ ได้แก่ หน่วยงานส่วนใหญ่ยังไม่มีหน่วยเฉพาะสำหรับความผิดของ CCEC ไม่มีการจำแนกผู้กระทำผิดตามสัญชาติ และความช่วยเหลือทางกฎหมายระหว่างประเทศยังจำกัด

ประเด็นสำคัญที่ควรจดจำ (Key Takeaways)

- การค้ามนุษย์กับการฉ้อโกงไซเบอร์มาบรรจบกัน การชักชวนอาศัยประกาศรับสมัครงานอย่างเปิดเผยที่สัญญาว่า "งานง่าย เงินเดือนสูง" มากกว่าการใช้กลวิธีตีสนิทระยะยาว

- การบังคับใช้กฎหมายเข้าถึงเพียงผู้จัดหาและผู้อำนวยความสะดวก ไม่ถึงแกนกลาง หัวหน้าใหญ่ชาวจีนทุกรายในการศึกษานี้ยังคงหลบหนี ทำให้ไม่อาจยืนยันโครงสร้างทั้งขบวนการได้

- ปฏิบัติการจำนวนมากในลักษณะนี้ตั้งอยู่ประชิดพรมแดนระหว่างกัมพูชา ไทย ลาว และเมียนมา และการศึกษานี้ระบุว่าความจำกัดของความช่วยเหลือทางกฎหมายระหว่างประเทศเป็นอุปสรรค

เอกสารอ้างอิง

Luong, H. T. (2025). "Simple job, high salary": Unveiling the complexity of scam-forced criminality in Southeast Asia. Humanities and Social Sciences Communications, 12, Article 1305. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05605-1

อ่านฉบับเต็ม (Open Access): https://www.nature.com/articles/s41599-025-05605-1